Önce doğru soruyu sorun
Çoğu işletme bu konuşmaya "bulut mu alsak, sunucu mu alsak" diye başlıyor. Oysa bu, cevabı olan bir soru değil. Cevabı olan soru şu: sistem durduğunda ne kaybediyorsunuz ve bu kaybı en ucuza nasıl engellersiniz?
Üretim hattı duran bir fabrikada saatlik kayıp, üç yıllık sunucu yatırımını gölgede bırakır. Buna karşılık sahada çalışan on kişilik bir ekipte, ofiste duran bir sunucu hiçbir işe yaramaz. Aynı soruya iki işletme için iki farklı cevap çıkar, bu normaldir.
Kriter 1: İnternet kesildiğinde ne oluyor?
Bu, kararın en belirleyici maddesi. Bulut sunucuda uygulamanız veri merkezinde çalışır; ofisiniz ona internet üzerinden bağlanır. Hat kesilirse çalışanlarınız sunucuya erişemez.
Local sunucuda ise uygulama sizin binanızdaki kabinette çalışır. Dış hat kopsa bile iç ağdaki kullanıcılar çalışmaya devam eder. Üretim, barkod, terazi ve kamera sistemleri sunucuya bağlıysa bu fark hayatidir.
Pratik test: Bir sabah fiber hattınız koptu ve akşama kadar gelmedi. Bu durumda üretim bandı duruyor mu? Cevabınız evet ise local ya da hibrit kurulum düşünün.
Kriter 2: Maliyet peşin mi, aylık mı?
Local sunucuda maliyet büyük ölçüde peşindir: sunucu, disk, lisans, UPS, kabinet. Sonrasında elektrik ve bakım gideri kalır. Amortisman genelde üç ila beş yıla yayılır.
Bulut sunucuda peşin donanım yatırımı yoktur; aylık kullanım bedeli ödersiniz. İlk bakışta ucuz görünür, ancak üç yıllık toplama bakmadan karar vermeyin. Özellikle disk alanı büyükse ve sürekli veri indirip yüklüyorsanız aylık tutar hızla yükselir.
Doğru karşılaştırma yöntemi üç yıllık toplam sahip olma maliyetidir: donanım + lisans + elektrik + bakım toplamı ile 36 aylık bulut bedelini yan yana koyun.
Kriter 3: Veriniz nerede durmalı?
KVKK kapsamında kişisel veri işleyen şirketler için verinin konumu hukuki bir mesele. Yurt içindeki veri merkezlerini tercih etmek, yurt dışına veri aktarımına ilişkin ek yükümlülükleri sadeleştirir.
Turkcell Bulut ve Türk Telekom Bulut gibi yurt içi sağlayıcılar bu noktada avantajlıdır. Verinin kendi binanızdan hiç çıkmamasını istiyorsanız cevap local sunucudur; ancak o zaman yedeğin bina dışına çıkarılması sizin sorumluluğunuz olur.
Kriter 4: Kapasiteniz ne kadar değişken?
Bulutun en güçlü tarafı burası. Sezonluk yoğunluk yaşıyorsanız ya da hızlı büyüyorsanız, panelden CPU, RAM ve disk artırmak dakikalar sürer.
Local sunucuda kapasite artışı yeni donanım demektir: tedarik süresi, kurulum, olası kesinti. Bu yüzden local kurulumlarda ilk günden üç yıl sonrasını düşünerek boyutlandırma yapıyoruz; alınan sunucuda genişleme yuvası bırakmak baştan planlanmalı.
Kriter 5: Sistem odanız var mı?
Bu maddeyi çoğu işletme atlıyor. Local sunucu sadece bir kutu değil; düzgün bir kabinet, kesintisiz güç kaynağı, havalandırma ve mümkünse ayrı bir oda ister.
Yazın 38 derece olan bir depoda, ısı ölçmeyen bir dolapta çalışan sunucu bir ya da iki yıl içinde disk kaybeder. Klimalı bir odanız ve jeneratörünüz yoksa, bulut tarafı sadece pratik değil daha güvenli olabilir.
Kriter 6: Kim bakacak?
Bulut sunucuda donanım arızası sizin sorununuz değildir; sağlayıcı ilgilenir. Ama işletim sistemi, güncellemeler, yedekler ve güvenlik yine sizin tarafınızdadır. "Buluta geçtik, artık bakım gerekmez" düşüncesi en sık karşılaştığımız yanılgı.
Kendi bilgi işlem personeliniz yoksa her iki modelde de bir bakım anlaşması gerekir. Fark şu: local kurulumda fiziksel müdahale ihtiyacı daha sık doğar.
Peki hibrit ne zaman mantıklı?
Kayseri'de en çok kurduğumuz model hibrit. Mantığı basit: uygulama yerinde, yedek bulutta.
- ERP, dosya sunucusu ve kamera kaydı local sunucuda çalışır, internet kesilse bile üretim durmaz
- Yedekler her gece şifreli olarak yurt içi buluta gider, yangın ve hırsızlık riski karşılanır
- Muhasebe, e-posta ve her yerden erişilmesi gereken uygulamalar bulut tarafında tutulur
- Fidye yazılımı yerel sistemi vursa bile bulut tarafındaki değiştirilemez kopya sağlam kalır
Bu kurgu, iki modelin de en riskli tarafını kapatır. Maliyeti tek başına buluttan biraz yüksek, tek başına local kurulumdan ise düşüktür.
Karar tablosu
Aşağıdaki satırlardan hangisi sizi daha çok anlatıyorsa o yöne bakın:
- Local: üretim hattı sunucuya bağlı · büyük dosyalarla çalışıyoruz · veri binadan çıkmasın · sistem odamız var
- Bulut: şubelerimiz var · sahada çalışıyoruz · sistem odamız yok · hızlı büyüyoruz · peşin yatırım istemiyoruz
- Hibrit: üretim yerinde olmalı ama yedek dışarıda dursun · bazı ekipler uzaktan bağlanıyor
Kayseri'de ücretsiz yerinde keşif
Sistem odanıza gelelim, mevcut yapınızı inceleyelim. Envanter, risk raporu ve üç seçenekli maliyet karşılaştırması sizde kalır.
Sık sorulan sorular
Buluta geçersem sunucumu satabilir miyim?
Genelde tavsiye etmiyoruz. Mevcut sunucuyu geçişten sonra bir süre yerel yedek ünitesi olarak kullanmak, göçte sorun çıkarsa geri dönebilmenizi sağlar. Altı ay sorunsuz çalıştıktan sonra elden çıkarmayı düşünebilirsiniz.
Bulut sunucu daha mı güvenli?
Fiziksel güvenlik ve elektrik altyapısı açısından evet, çünkü Tier 3 veri merkezleri bunun için tasarlanmış. Ancak yazılım tarafındaki güvenlik yine sizin sorumluluğunuzda; zayıf parola ya da açık kalmış uzak masaüstü portu bulutta da aynı sonucu doğurur.
Üç yıllık maliyeti kim hesaplayacak?
Keşif çalışmasında biz çıkarıyoruz ve raporu size veriyoruz. Kurulumu bize vermeseniz de rapor sizde kalır.