3-2-1 kuralı nedir?
Sektörde kabul görmüş en sade yedekleme kuralı. Üç rakam şunu söyler:
- 3 kopya: aslı dahil toplam üç kopya bulunsun
- 2 farklı ortam: örneğin sunucu diski ve NAS, ya da NAS ve bulut
- 1 kopya bina dışında: yangın, su baskını ve hırsızlık aynı binadaki her şeyi birden götürür
Kulağa fazla gelebilir ama uygulaması pahalı değil. Tipik bir Kayseri kurulumunda bu üçlü şöyle karşılanıyor: sunucunun kendisi, ofisteki NAS ünitesi ve yurt içi buluttaki şifreli kopya.
Neden bina dışı kopya şart?
Yerel yedek hızlıdır: silinen bir dosya dakikalar içinde geri gelir. Ama yerel yedek üç senaryoda işe yaramaz.
- Yangın ya da su baskını: sunucu ve NAS aynı odadaysa ikisi de gider
- Hırsızlık: kabineti sökenler NAS'ı da alır
- Fidye yazılımı: ağa bağlı NAS'ı da şifreler
Üçüncü madde en sinsi olanı. Fidye yazılımlarının büyük kısmı ağda erişebildiği tüm paylaşımları tarar ve şifreler. Yedeğiniz sadece ağ paylaşımındaysa, saldırı anında yedeğiniz de yok demektir.
Değiştirilemez yedek nedir?
İngilizcesiyle immutable backup. Yazıldıktan sonra belirlenen süre boyunca silinemeyen, değiştirilemeyen yedek kopyası demek. Yönetici hesabı ele geçirilse bile bu kopyaya dokunulamaz.
Fidye yazılımına karşı bugün en etkili tek önlem budur. Kurduğumuz bulut yedek yapılarında genellikle 30 günlük değiştirilemez saklama tanımlıyoruz.
Basit kontrol: Yönetici parolanızı ele geçiren biri, bir saat içinde tüm yedeklerinizi silebilir mi? Cevap evet ise değiştirilemez kopyanız yok demektir.
RPO nedir? Ne kadar veri kaybını göze alabilirsiniz?
RPO (Recovery Point Objective), bir felaket anında ne kadar geriye dönmek zorunda kalacağınızı gösterir. Yedeğiniz her gece 03:00'te alınıyorsa ve arıza öğleden sonra 16:00'da olduysa, 13 saatlik veri kaybedersiniz. RPO'nuz 24 saattir.
Bu kabul edilebilir mi? Cevap sektöre göre değişir. Günde birkaç yüz fatura kesen bir firmada 13 saat ciddi bir kayıptır; haftada birkaç dosya değişen bir ofiste değildir.
RPO'yu kısaltmanın yolu yedek sıklığını artırmaktır: saatlik anlık görüntü, sürekli replikasyon ya da veritabanı günlüğü yedekleme.
RTO nedir? Ne kadar sürede ayağa kalkmalısınız?
RTO (Recovery Time Objective), sistemin ne kadar sürede tekrar çalışır hale gelmesi gerektiğini gösterir. Yedeğiniz olabilir ama 400 GB'lık bir veriyi buluttan indirip kurmak sekiz saat sürüyorsa RTO'nuz sekiz saattir.
Bu yüzden hibrit yapılarda hem yerel hem bulut kopya tutuyoruz: yerel kopyadan dönüş bir saat, bulut kopyadan dönüş yarım gün sürebilir. Hangisini kullanacağınız felaketin türüne bağlı.
Geri dönüş tatbikatı: en çok atlanan adım
Yedekleme yazılımının ekranında yeşil tik görmek, yedeğin çalıştığı anlamına gelmez. Bozuk yedek de çoğu zaman başarılı görünür.
Yılda en az bir kez, tercihen altı ayda bir, yedekten gerçek bir geri dönüş yapmak gerekir: test ortamına sunucuyu kaldırın, uygulamayı açın, veriye bakın ve ne kadar sürdüğünü ölçün. Bu ölçüm sizin gerçek RTO'nuzdur.
Bakım anlaşmalı müşterilerimizde bu tatbikatı biz yapıyor ve raporunu iletiyoruz.
Örnek bir yedek planı
150 kullanıcılı, ERP ve dosya sunucusu olan bir üretim tesisi için tipik kurgu:
- Saatlik anlık görüntü: sunucu üzerinde, son 24 saat
- Gecelik tam yedek: ofisteki NAS ünitesine, 30 gün saklama
- Gece 03:00 bulut kopyası: yurt içi veri merkezine şifreli, 30 gün değiştirilemez
- Veritabanı günlük yedeği: 15 dakikada bir
- Altı ayda bir geri dönüş tatbikatı ve süre raporu
Bu kurguda RPO 15 dakika, yerel RTO ise iki üç saat civarında kalır.
Kayseri'de ücretsiz yerinde keşif
Sistem odanıza gelelim, mevcut yapınızı inceleyelim. Envanter, risk raporu ve üç seçenekli maliyet karşılaştırması sizde kalır.
Sık sorulan sorular
Yedeklerimi harici diske alıyorum, yeterli mi?
Kısmen. Harici disk bina dışına çıkarılıyorsa üçüncü kopya şartını karşılar, ama insana bağımlıdır: unutulan bir hafta risk demektir. Otomatik bulut kopyası bu riski ortadan kaldırır.
Bulut yedekleme pahalı mı?
Saklanan veri miktarına bağlı. Çoğu KOBİ'de kritik veri, toplam verinin küçük bir kısmıdır. Her şeyi değil, iş sürekliliği için gerekli olanı yedeklemek maliyeti ciddi biçimde düşürür.
Yedekten dönüş ne kadar sürer?
Yerel kopyadan genelde bir iki saat, bulut kopyasından veri miktarına ve hattınıza göre yarım ila bir gün. Kesin süreyi tatbikat yapmadan söylemek mümkün değildir.